1. འདྲ་བས་རྣམ་གཞག་གཅིག་པ་མི་སྒྲུབ།
དཔེ་སྦྱོར་གྱིས་གོམས་གཤིས་ཀྱིས་གབ་པའི་དྲི་བ་སྟོན་ཐུབ། དེས་བརྗོད་གཞི་གཉིས་ཁྱད་ཆོས་བྱེ་བྲག་ལ་འདྲ་བ་བརྗོད་པ་ལས་དངོས་པོ་དང་། སྒྲིག་ལམ། དམིགས་ཡུལ་ཚང་མ་མཉམ་པ་མི་བརྗོད། མཉམ་ས་དབྱིན་ཚིག་ཙམ་ཡིན་སྐབས་ནང་ཆོས་དོན་སྤྱི་དང་དངོས་ཁམས་བསྡུར་བ་ལྷག་པར་ཉམ་ཆུང་ཡིན།
འགོ་འཛུགས་ཕན་པས་གཞུང་དང་བརྒྱུད་སྲོལ་མིང་བཀོད། ལག་རྩལ་དོན་སྤྱི་ངོས་འཛིན། འདྲ་བའི་གྲོས་འཆར་དང་དེའི་ཚད་གཉིས་ཀ་བཤད། ཆོས་རྣམས་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་སྣང་གཅིག་པུས་འོད་ཕྱོགས་ཅན་གྱི་ཚད་འཇལ་སྔོན་དཔག་མི་བྱེད། ཚད་གསལ་བས་གང་གསལ་སྟོན་པ་བཤད་ནས་བསྡུར་བ་སྟོབས་ཆེར་བྱེད། Matreya ཡིས་ཤེས་འདོད་དང་མཉམ་དུ་གང་འབྱུང་དང་གང་མི་འབྱུང་བ་བཤད་པའི་སྒྲིག་ལམ་དེ་རང་གི་སྤྱི་གླེང་ཁྱད་ཆོས་སུ་བྱེད་ཐུབ།
2. རྟེན་འབྲེལ་གཞུང་ཡིག་ནས་འགོ་འཛུགས།
པཱ་ལིའི་མདོ་SN 12.15 ནང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་ལྟ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་འགག་གི་གླེང་བར་འཐོན། འདི་རྡུལ་ཕྲན་འོག་གི་ཕན་ཚུན་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མིན། རྗེས་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱིས་རང་གི་རྩོད་གཞི་དང་འགྲེལ་བཤད་གོང་འཕེལ་བཏང་། ཡིག་དུམ་གཅིག་གིས་ནང་ཆོས་མཚན་ཉིད་ཚང་མའི་ཚབ་མི་བྱེད། [1]
བསྡུར་བ་ལ་བརྟེན་ཚུལ་གང་ཡིན་གསལ་དགོས། རྒྱུ་རྐྱེན་ནམ་ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཅན། མིང་འདོགས། ཉམས་མྱོང་བཀོད་སྒྲིག་བཅས་སུ་དབྱེ། འབྲེལ་བ་ཚང་མར་“ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ”་ཞེས་འབོད་པས་ཞིབ་འཇུག་ལ་མཁོ་བའི་ཁྱད་པར་སུབ་སྲིད། ལོ་ཙཱ་བ་དང་བརྒྱུད་སྲོལ་མཁས་པ། དངོས་ཁམས་རིག་པས་འབྲས་ལྡན་དང་མི་འཚམ་པའི་མཉམ་ས་ཐོ་བཀོད་ཐུབ། དེའི་རིན་ཐང་ནི་ངོ་མཚར་འདྲ་བ་མང་ཤོས་བསྡུ་བ་མིན་པར་ཕན་ཚུན་ཚབ་བྱེད་འགོག་པ་ཡིན། མཐའ་མེད་འདྲ་བ་ལས་གནད་ཁེལ་མི་མཐུན་པ་འགོ་འཛུགས་ལ་ཡག་གི་ཡོད།
- 01གནད་ཁེལ་གྱི་དོན་སྤྱི།→
- 02སྔོན་དཔག→
- 03ཚོད་ལྟ།→
- 04རྗེས་དཔག་གི་ཚད།
Matreya ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་འགྲེལ་རིས་ཏེ། ཐབས་ལམ་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཡིན་པ་ལས་ཚོད་ལྟའི་འབྲས་བུ་མིན།
3. Bell ཚོད་ལྟས་དངོས་སུ་གང་བརྟག
Bell གྱི་༡༩༦༤ རྩོམ་གྱིས་ས་གནས་རང་བཞིན་གྱི་གབ་པའི་འགྱུར་གྲངས་དཔེ་དབྱིབས་རིགས་ཤིག་གི་ཚད་བསྟན། དེ་དག་གིས་ཚད་རྡུལ་གྲངས་རིག་སྔོན་དཔག་ཚང་མ་བསྐྱར་བཟོ་མི་ཐུབ། འདི་ཆ་བཞག་ཡོད་པའི་རྩིས་རིག་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པ་ལས་ཚང་མ་ཚང་མ་དང་འབྲེལ་བའི་གསལ་བསྒྲགས་མིན། [2]
Hensen དང་ལས་རོགས་ཀྱི་༢༠༡༥ ཚོད་ལྟས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་1.3 བར་ཐག་ཡོད་པའི་གློག་རྡུལ་འཁོར་འགྲོ་སྤྱད་དེ་Bell མི་མཉམ་སྙོམས་འགལ་བ་སྙན་ཞུ་བྱས། ས་གནས་རང་བཞིན་དང་ངོས་འཛིན་གྱི་སྟོང་ཆ་གལ་ཆེན་མཉམ་དུ་སེལ་བར་འབད། བརྗོད་གཞི་ནི་ཆ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་འོག་གི་དངོས་ཁམས་དཔེ་དབྱིབས་ཡིན། ལས་དང་། སྙིང་རྗེ། སྒོམ། བསམ་བློ་བརྒྱུད་གཏོང་ཚད་འཇལ་བྱས་མེད། [3]
སྤྱི་བཤད་ལ་ཡོ་བྱད་ནང་གང་ཡོད་པ་དང་གང་མེད་པ་ཐོ་བཀོད་ན་ཕན། སྔོན་དཔག་དང་གཞི་གྲངས་བསྡུར་བར་མ་ཚུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོད་དཔག་ལ་ཚད་རྡུལ་སྔོན་དཔག་འགྲུབ་པས་ཚོད་ལྟའི་ངེས་གཏན་མི་ཐོབ། མཚན་ཉིད་གླེང་མོལ་ད་དུང་ཐུབ་ཀྱང་ད་ནི་བརྗོད་གཞི་ངེས་ཅན་ཡོད།
4. འཁྲིལ་སྦྱོར་ནི་གྲུབ་བཀོད་བྱེ་བྲག་གི་མིང་།
ཆ་ཅན་གྱི་གཙང་མའི་གནས་སྟངས་ལ་འཁྲིལ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ཆ་ཤས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྒྱུར་ཐོབ་ཏུ་འབྲི་མི་ཐུབ་པ་ཡིན། འདྲེས་མའི་གནས་སྟངས་ལ་རྒྱ་ཆེའི་ཚད་གཞི་དགོས། ཕྲལ་རུང་འདྲེས་མ་ནི་སྒྱུར་ཐོབ་གཅིག་པུ་ཡིན་མི་དགོས། ༢༠༢༢ ནོ་བྷེལ་དངོས་ཁམས་ཡིག་ཆ་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་འཁྲིལ་སྦྱོར་ཚོད་ལྟ་དང་ཚད་རྡུལ་གནས་ཚུལ་ལ་དེའི་གལ་གནད་ངོ་སྤྲོད་བྱེད། [4]
འདིས་གཏམ་ཞིག་ཆེད་བདམས་པའི་དངོས་པོ་གང་རུང་བར་དོན་ཕན་འཁྲིལ་སྦྱོར་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་ཅིང་ཚོར་བའི་འབྲེལ་བ་དངོས་ཁམས་ཚད་འཇལ་དུ་མི་བསྒྱུར། “འབྲེལ་བ”་ནི་ཐུན་མོང་ལོ་རྒྱུས་སམ་ཞེན་ཆགས། བརྡ་རྟགས་བརྗེ་རེས། གྲངས་རིག་བརྟེན་ཚུལ་ཡིན་སྲིད། གྲོས་འཆར་ལམ་ལུགས་ལ་མ་ལག་ཆ་ཤས་དང་། གྲ་སྒྲིག འགྲེལ་ལུགས་ལས་སླ་བ་ནས་དབྱེ་ཐུབ་པའི་ཚད་འཇལ་ངེས་ཅན་དགོས། དྲི་བ་དེས་མི་རྒྱུན་གང་ཞིག་རྙེད་སྲིད་པ་སྲུང་། མིང་གཅིག་འབྲས་བུ་ཚང་མར་འཚམ་ན་ཚོད་ལྟས་ཁྱད་པར་ཅན་གང་བྱུང་མིན་སྟོན་མི་ཐུབ།
5. ཚད་འཇལ་ཕན་ཚུན་བྱ་བ་ནི་རང་འགུལ་གྱིས་རྣམ་ཤེས་ཅན་མིན།
“ལྟ་མཁན”་ཞེས་པས་ཚད་འཇལ་གོ་རིམ་མམ་ཡོ་བྱད་ཚུད་པའི་ཕན་ཚུན་བྱ་བ་གླེང་སྲིད། རྣམ་ཤེས་མཚན་ཉིད་རིག་པས་ཉམས་མྱོང་མྱོང་མཁན་གླེང་། ཕྱི་མའི་ཁྱད་ཆོས་སྔ་མའི་ནང་ཐད་ཀར་ཁྱེར་མི་རུང་། Zurek གྱི་མཉམ་སྒྲིག་ཉམས་པའི་ལས་དོན་གྱིས་ཁོར་ཡུག་ཕན་ཚུན་བྱ་བ་དང་བརྟན་པའི་འབྲེལ་བ་བརྟགས་ཀྱང་སྒོམ་པའི་འདུན་པ་ཚོད་ལྟའི་འགྱུར་གྲངས་སུ་མ་བྱས། དེས་ཚད་རྡུལ་རྣམ་གཞག་འགྲེལ་ལུགས་ཚང་མ་ཐག་མི་གཅོད། [5]
དོ་སྣང་གིས་ཉམས་མྱོང་སྒྲིག་ཚུལ་འགྱུར་བ་ནི་འདུན་པས་ཕྱིའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་སྲིད་ཚད་བསྒྱུར་བ་དང་མི་འདྲ། སྔ་མ་སེམས་ཁམས་རིག་པས་བརྟག་ཐུབ། ཕྱི་མར་སྔོན་དཔག་ལོགས་སུ་དང་སྟོབས་ལྡན་ཚོད་ལྟ་དགོས། གླེང་བ་ནི་ཉམས་མྱོང་ངམ་ཤེས་བྱ། ཕན་ཚུན་བྱ་བ། འགྲེལ་ལུགས་གང་སྐོར་ཡིན་གསལ་ན་ཐུན་མོང་དྲི་བ་དངོས་ཡོད་མེད་ཤེས།
6. འབྲེལ་བ་ནི་འཕྲལ་འཕྲིན་མིན།
འཁྲིལ་སྦྱོར་གྱིས་འོད་ལས་མྱུར་བའི་རང་འདོད་འཕྲིན་གཏོང་མི་སྤྲོད། RFC 9340 ཡིས་གཞན་དང་མཉམ་ཚད་རྡུལ་གནས་སྤོར་ནང་རྒྱུན་ལྡན་བརྡ་འཕྲིན་དགོས་པ་བཤད། དེ་གནས་ཚུལ་གྱི་IRTF ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆ་ཡིན་པ་ལས་དྲ་རྒྱའི་ཚད་གཞི་མིན། འདིར་འབྲེལ་བ་ནི་བརྡ་འཕྲིན་འགྲེལ་བ་ཡིན། ལག་རྩལ་གནས་སྤོར་ནི་མི་འམ་བསམ་བློ་འདོད་པ་ལྟར་སྤོ་བ་མིན། [6]
ཟིན་ཐོ་བསྡུར་རྗེས་འབྲེལ་བ་རྙེད་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་རང་མོས་འཕྲིན་བདམས་ཏེ་གཞན་ལ་འཕྲལ་མར་སྤྲོད་པ་མི་འདྲ། སྤྱི་བཤད་མང་པོས་ཁྱད་པར་འདི་ལས་མཆོངས་ཏེ་སེམས་ཁམས་སམ་ཆོས་ཀྱི་ཁས་ལེན་སྣོན། སློབ་གསོ་ལས་གཞིས་གོ་རིམ་རེ་སྟོན་ཐུབ། དངོས་ཁམས་རྙེད་དོན་དང་། ལུགས་མཐུན་འབྲས་བུ། ཆ་བཞག་འཐོལ་པ། རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་མཇུག་བསྡོམས་བཅས་ཡིན། འདིས་ཚད་རྡུལ་ཚན་རིག་གི་མ་གོམས་རང་བཞིན་ལ་གུས་ཞབས་དང་མཉམ་ཚོད་ལྟས་མ་སྟོན་པའི་ནུས་པ་མི་སྤྲོད།
7. དོན་ལྡན་མཚན་ཉིད་དྲི་བ་ད་དུང་ལྷག
སྒྲུབ་བྱེད་རྫུན་སེལ་བས་གླེང་མོལ་མི་སེལ། མཉམ་ཞུགས་པས་འགྲེལ་བཤད་དང་། དཔེ་དབྱིབས་དང་ཉམས་མྱོང་འབྲེལ་བ། རང་ཚུགས་དངོས་པོ་སྐོར་གཏམ་གྱི་ཆ་བཞག་བཅས་གླེང་ཐུབ། ནང་ཆོས་རྩོད་གཞིས་དངོས་ཁམས་རིག་པར་དྲི་བ་སློང་ཐུབ། དངོས་ཁམས་རིག་པས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་རང་ཤུགས་མཐོང་ཚུལ་ལ་ངེས་སེམས་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ།
འཛམ་གླིང་ལྟ་བའི་བློ་སྐྱེད་དང་ཞིབ་འཇུག་ལམ་ལུགས་སོ་སོར་འཇོག་དགོས། སྔ་མས་མི་ཞིག་གིས་དཀའ་གནད་ལ་འཇུག་སྟངས་བསྒྱུར་ཐུབ། ཕྱི་མས་ཆ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་གྱིས་འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་འགྲེལ་དགོས། བརྟག་རུང་སྔོན་དཔག་འཐོལ་པ་མེད་པའི་གྲོས་འཆར་ཡང་ཚོད་ལྟའི་གསར་རྙེད་དུ་བརྡ་ཁྱབ་མ་བྱས་པར་མཚན་ཉིད་ཐོག་གླེང་ཆོག མཉམ་ཞུགས་པ་གང་ལའང་རང་གི་རིག་ཚན་གཞན་དུ་བསྡུ་མི་དགོས། མི་མཐུན་པ་ཉར་བའི་རང་དབང་གིས་འཛམ་གླིང་ལྟ་བ་ཚང་མ་འཕྲལ་མར་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཁས་ལེན་ལས་མཉམ་ལས་བརྟན་པོར་ཕན།
8. གཟབ་ནན་བསྡུར་བའི་ས་ཁྲ།
Matreya ཡི་ཐོག་མའི་ལས་གཞིས་ནང་ཆོས་ཁུངས་དང་། དངོས་ཁམས་དོན་སྤྱི། དཔེ་སྦྱོར་གྲོས་འཆར། དེའི་ཚད་བཀག་མཉམ་བཀོད་ཐུབ། འདི་སློབ་གསོའི་ཡིག་ཆ་ཡིན་པ་ལས་དངོས་ཁམས་གསར་པ་རྙེད་པའི་བརྗོད་བྱ་མིན། བསྡུར་བ་མི་འཚམ་པ་ལྷག་པར་རིན་ཐང་ཡོད་དེ་བདེན་དཔང་གིས་གང་བསྒྱུར་བ་སྟོན།
འགྲེལ་བཤད་གང་གིས་ཀློག་པ་པོར་དཔེ་དང་ལམ་ལུགས་དབྱེ་རོགས་བྱེད་དམ། ཚོད་ལྟའི་ཇུས་འགོད་ཤེས་པས་ཁུངས་མེད་མཇུག་བསྡོམས་ཉུང་དུ་གཏོང་ངམ། ལོ་ཙཱ་བ་དང་དངོས་ཁམས་རིག་པས་ཚིག་གི་དོན་ལ་རང་ཚུགས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་ཐུབ་བམ། མིས་བཟོས་རིག་ནུས་མ་ལག་གིས་གང་དུ་དཔེ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བསྒྱུར་རམ། དྲི་བ་དེ་དག་ལ་གསལ་པོའི་ཐབས་ལམ་དང་ཤེས་ཡོན་རིགས་འགའ་དགོས། འབྲས་བུ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གླེང་མོལ་གྱི་སྐད་ཆ་ཕན་པ་ཞིག་འགྱུར་ཐུབ། གཞུང་དང་དཔེ་དབྱིབས། ཚོད་ལྟར་བཟོད་བསྲན་ལས་ཀ་བྱས་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་འདོད་མཉམ་ལས་དཔྱད་ཞིབ་ཏུ་འགྱུར་ཐབས་སྤྲོད།
གནད་བསྡུས།
- དཔེ་སྦྱོར་གྱིས་ནང་ཆོས་བསླབ་བྱ་ཚོད་ལྟས་མ་སྒྲུབ་པར་དཔྱད་ཞིབ་བསྐུལ་ཐུབ།
- འཁྲིལ་སྦྱོར་དང་། ཚད་འཇལ། ཚད་རྡུལ་གནས་སྤོར་ལ་ལག་རྩལ་གྱི་དོན་བྱེ་བྲག་ཡོད།
- གླེང་མོལ་ཕན་པས་གཞུང་དང་། དཔེ་དབྱིབས། ཚོད་ལྟ། འགྲེལ་བཤད་དབྱེ།
ཁུངས་དང་མུ་མཐུད་ཀློག་རྒྱུ།
འབྲེལ་ཐག་ནི་མ་རྩོམ་དཔེ་སྐྲུན་དང་། གཞུང་ཡིག སྡེ་ཚན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་དྲ་ངོས་ལ་སྦྲེལ་ཡོད། ལྟ་ཀློག་དང་བསྐྱར་སྤྱོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་མི་འདྲ་སྲིད།
- Kaccayanagotta Sutta (SN 12.15), translated by Thanissaro BhikkhuAccess to Insight · Barre Center for Buddhist Studies
ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐོར་པཱ་ལིའི་མ་གཞུང་འགྱུར་ཡིག
- On the Einstein Podolsky Rosen paradox (1964)John S. Bell · Physics / CERN Document Server
CERN ཡིས་བསྲུངས་པའི་Bell གྱི་མ་རྩོམ།
- Loophole-free Bell inequality violation using electron spins separated by 1.3 kilometres (2015)Hensen et al. · Nature
ཚོད་ལྟའི་མ་རྩོམ་དཔེ་སྐྲུན།
- The Nobel Prize in Physics 2022 — Popular science backgroundRoyal Swedish Academy of Sciences / NobelPrize.org
ཚོད་ལྟ་དང་ཚད་རྡུལ་གནས་ཚུལ་སྐོར་གཞུང་འབྲེལ་བཤད་པ།
- Decoherence, einselection, and the quantum origins of the classical (2003)Wojciech H. Zurek · Reviews of Modern Physics
དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་དངོས་ཁམས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོས་བཞག་པའི་པར་གཞི།
- RFC 9340: Architectural Principles for a Quantum Internet (2023)Quantum Internet Research Group · IRTF
གནས་ཚུལ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆ་ཡིན་པ་ལས་IETF དྲ་རྒྱའི་ཚད་གཞི་མིན།
Matreya ཡིས་མིས་བཟོས་རིག་ནུས་ཀྱི་རོགས་རམ་དང་བཅས་བསྒྲིགས་པའི་རྩོམ་ཡིག ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚན་རིག་མཁས་དབང་གིས་ཞིབ་བཤེར་བྱས་མེད། རང་སྟོབས་ཀྱིས་བརྟག་ཐུབ་ཕྱིར་ཁུངས་བཀོད་ཡོད།
རྩོམ་སྒྲིག་སྲིད་བྱུས། · ནོར་འཁྲུལ་སྙན་ཞུའམ་ཁ་སྣོན་གྲོས་འདོན།
